— I wtedy co? — zapytałam. — Sprzedasz dom?
Bogdan odchylił się na krześle.
— To najbardziej rozsądne rozwiązanie. Dom jest za duży dla jednej osoby, wymaga remontów. Podzielimy pieniądze i każdy pójdzie w swoją stronę.
Monika poprawiła pasek torebki.
— Moglibyśmy wystawić go jeszcze przed zimą. Teraz ceny są dobre.
Mówili o domu jak o pustym budynku. Jakby w kuchni nie było śladów dłoni taty na drewnianym blacie. Jakby na framudze przy schodach nie zostały kreski mierzące wzrost mojego syna. Jakby czternaście lat mojego życia można było wpisać w rubrykę „bezpłatne zamieszkiwanie“.
Odsunęłam dokument.
— Nie podpiszę.
Bogdan zacisnął szczękę.
— W takim razie spłacisz moją połowę.
— Nie mam takich pieniędzy.
— To sąd zarządzi sprzedaż.
Wstał, zebrał papiery i wyszedł. Monika zatrzymała się jeszcze w przedpokoju.
— Celina, nie utrudniaj. Emocje po pogrzebie miną. Zobaczysz, że sprzedaż jest najlepsza.
Nie odpowiedziałam.
Przez następne dni chodziłam po domu i pierwszy raz patrzyłam na niego jak na coś, co może mi zostać odebrane. Dotykałam poręczy wykonanej przez tatę, otwierałam szafki, w których nadal leżały jego lekarstwa, i zastanawiałam się, co zabiorę, jeśli przyjedzie rzeczoznawca.
W poniedziałek zadzwonił pan Henryk, dawny wspólnik taty z zakładu stolarskiego.
— Celina, twój ojciec zostawił u mnie metalową kasetkę. Powiedział, że mam ją oddać po pogrzebie, ale nie przy Bogdanie.
Przyjechał wieczorem. Kasetka była zamknięta, a mały klucz leżał w kopercie z moim imieniem.
W środku znalazłam dokumenty bankowe, rachunki i zeszyt w zielonej okładce. Tata zapisywał wszystko drobnym pismem.
„Celina — nowy piec, 6200.“
„Celina — okna na piętrze, 8900.“
„Celina — rehabilitacja, benzyna, leki.“
Na końcu znajdowała się kopia umowy darowizny. Dziesięć lat wcześniej tata przekazał Bogdanowi pieniądze na wkład własny do mieszkania we Wrocławiu. Kwota była ogromna jak na jego możliwości.
Był też list.
„Dom budowałem dla Celiny. Bogdan dostał swoją pomoc wcześniej. Celina wróciła, kiedy jej potrzebowałem, i została, gdy było najtrudniej. Jeśli nie zdążę sporządzić testamentu, proszę, żeby nikt nie nazywał jej obecności darmowym mieszkaniem.“
Usiadłam przy stole i rozpłakałam się po raz pierwszy od pogrzebu.
Nie dlatego, że tata obiecał mi dom.
Dlatego, że wiedział, jak Bogdan może nazwać moje lata przy nim.
Następnego dnia poszłam do prawniczki. Przejrzała dokumenty i powiedziała, że nie wolno mi niczego podpisywać bez pełnego postępowania spadkowego. Wyjaśniła, że darowizna dla Bogdana może zostać uwzględniona przy dziale spadku, a moje udokumentowane nakłady i opieka mają znaczenie.
Zaczęłam zbierać wszystko. Faktury za okna, piec, ocieplenie i materiały. Potwierdzenia przelewów. Dokumentację medyczną taty. Sąsiadka podpisała oświadczenie, że przez ostatnie lata to ja zajmowałam się nim codziennie.
Bogdan zadzwonił po tygodniu.
— Po co wynajęłaś prawnika? Chcesz ze mną walczyć?
— Chcę tylko, żebyś nie zabrał mi domu przy pomocy kartki podsuniętej trzy dni po pogrzebie.
— Prawo jest po mojej stronie.
— Prawo nie kończy się na jednym zdaniu, które tobie pasuje.
Na spotkaniu u notariusza Bogdan znów przyszedł z Moniką. Uśmiech zniknął mu z twarzy, gdy moja prawniczka położyła na stole kopię darowizny.
— To nie ma związku ze spadkiem — powiedział.
— Ma, — odpowiedziała. — Pański ojciec przekazał panu znaczną wartość za życia. Do tego dochodzą nakłady pani Celiny na nieruchomość.
Bogdan przewracał kartki zeszytu.
— Tata mógł sobie pisać, co chciał.
— Tak samo mógł pozwolić córce mieszkać bez czynszu, — powiedział notariusz. — Nie może pan teraz jednostronnie stworzyć długu za opiekę, o której wiedział i którą akceptował.
Negocjacje trwały kilka miesięcy. Ostatecznie dom przypadł mnie. Bogdan otrzymał oszczędności taty, samochód i niewielką działkę rekreacyjną, której wcześniej nie brał pod uwagę.
Musiałam zaciągnąć mały kredyt, żeby wyrównać pozostałą różnicę, ale rata była niższa niż czynsz za mieszkanie w Olsztynie.
Przy podpisywaniu ugody Bogdan powiedział:
— Wygrałaś.
— To nie była gra.
— Tata zawsze bardziej ci ufał.
— Bo ja byłam tutaj, kiedy trzeba było nie mówić, tylko zostać.
Monika prychnęła.
— Będzie ci ciężko utrzymać ten dom.
— To będzie mój ciężar.
Po wyjściu z kancelarii ręce mi drżały. Nie czułam zwycięstwa. Czułam ulgę, że nikt nie zmusi mnie do opuszczenia miejsca, w którym tata przeżył ostatnie lata.
Bogdan nie odzywał się prawie rok.
W pierwszą rocznicę śmierci przyjechał sam. Stanął przed warsztatem, który urządziłam w dawnej drewutni.
— Mogę wejść?
Wpuściłam go.
Długo patrzył na narzędzia taty.
— Monika chciała sprzedać dom i kupić apartament pod wynajem — powiedział w końcu. — Dałem się nakręcić.
— Ty położyłeś papier na stole.
— Wiem.
Nie przeprosił wprost. Pomógł mi jednak tego dnia naprawić furtkę. Pracowaliśmy obok siebie prawie bez słów.
Nie wróciliśmy do dawnej bliskości, bo nigdy jej naprawdę nie mieliśmy. Ale zaczęliśmy rozmawiać bez dokumentów i kalkulatora między nami.
Zielony zeszyt taty trzymam w szufladzie kuchennego stołu.
Przypomina mi, że opieka rzadko zostawia po sobie eleganckie faktury. Najczęściej zostawia niewyspanie, zużyty samochód i lata, których nikt nie odda.
Dlatego słowo „za darmo“ już nigdy nie brzmi dla mnie niewinnie.
Za ten dom zapłaciłam.
Nie ojcu.
Życiem, które z nim dzieliłam.