Halina od dwunastu lat prowadziła cukiernię przy rynku w Bochni i dobrze wiedziała, że najgorsze rzeczy klienci mówią sobie właśnie przy jej stolikach, między jednym kawałkiem sernika a drugim, kiedy myślą, że nikt nie słucha. W tamten czwartek robiła zapasy do lodówki na zapleczu i przez uchylone drzwi usłyszała głos swojego syna, Marka. Rozpoznałaby go wszędzie, nawet przez ścianę.
Siedział przy oknie z kobietą, której Halina nigdy wcześniej nie widziała — a widziała już sporo, bo Bochnia to nie Kraków, tu wszyscy się znają. Kobieta miała czerwony płaszcz i śmiała się zbyt głośno jak na jedenastą rano. Marek trzymał ją za rękę na stoliku, tuż obok talerzyka z kawałkiem szarlotki, którą sam upiekł jego syn — to znaczy, którą upiekła Halina, ale to nieważne.
— Ewa dzisiaj znowu ma zebranie w szkole do siódmej — powiedział Marek, mieszając kawę łyżeczką, choć cukru już dawno nie było. — Mamy jeszcze z godzinę.
Halina stała za drzwiami z pojemnikiem galaretek w rękach i czuła, jak coś w niej się zapada, jakby ktoś wyciągnął jedną cegłę z dołu ściany. Ewa. Jej synowa. Kobieta, która od pięciu lat co niedzielę przynosiła jej ciepłe rogaliki z piekarni na Kazimierza Wielkiego, bo wiedziała, że Halina lubi jeszcze ciepłe. Kobieta, która trzymała ją za rękę w szpitalu w Tarnowie, kiedy Halina miała operację żylaków i bała się jak dziecko. Kobieta, która na urodziny zawsze pisała na kartce nie „teściowej", tylko „mamie Halince".
Marek zapłacił kartą, zostawił dwadzieścia złotych napiwku na talerzyku i wyszedł z tą w czerwonym płaszczu bocznym wejściem, tym od strony parkingu, jakby wiedział, że frontowe okno wychodzi na kasę.
Halina nie spała tej nocy. Leżała i liczyła w głowie wszystkie niedziele, wszystkie rogaliki, cały ten czas, kiedy Ewa dzwoniła do niej zwyczajnie zapytać, jak się czuje, bez okazji. A obok, w drugim pokoju swojego mieszkania na Floris, spał jej syn — mężczyzna, którego uczyła nie kłamać, a który teraz robił dokładnie to w cukierni przy tym samym stoliku, przy którym jadł tort na swoje osiemnaste urodziny.
Przez tydzień Halina próbowała żyć normalnie. Piekła, sprzedawała, liczyła utarg. Ale kiedy w niedzielę Ewa przyszła z synkiem, małym Antkiem, i postawiła na ladzie papierową torebkę z rogalikami, Halina omal nie upuściła tacy z eklerkami.
— Mamo Halinko, coś się stało? — spytała Ewa, poprawiając czapkę chłopcu. — Wygląda pani blado.
— Nie spałam dobrze — odpowiedziała Halina i to akurat było prawdą.
Antek pociągnął ją za fartuch i pokazał na gablotę z ptysiami. Ewa zaśmiała się i powiedziała, że jeszcze nie po obiedzie, że babcia zepsuje mu apetyt, jak zawsze. „Babcia". Ewa nazywała ją babcią przy dziecku, chociaż formalnie żadną babcią nie była, bo to nie jej wnuk z krwi, ale nikt nigdy nie robił z tego problemu.
Halina odłożyła szczypce do ciastek na ladę i po raz pierwszy od czwartku spojrzała synowej prosto w oczy.
Przez kolejne dwa tygodnie milczała, choć milczenie kosztowało ją więcej niż powiedzenie prawdy. Rozmawiała z siostrą, Zofią, która mieszkała w Wieliczce i zawsze miała zdanie na wszystko.
— To nie twoja sprawa, Halu — mówiła Zofia przez telefon, kiedy piekarnik szumiał w tle. — Powiesz, a ona cię znienawidzi za to, że wiedziałaś i milczałaś, albo znienawidzi za to, że powiedziałaś. W obu wersjach przegrywasz.
— A jak będę milczeć i ona się kiedyś dowie, że wiedziałam?
Zofia nie miała na to odpowiedzi, tylko westchnęła i zmieniła temat na przepis na konfiturę z pigwy.
Halina nie potrafiła jednak dalej patrzeć, jak Ewa krząta się po jej kuchni na zapleczu, robiąc herbatę „dla teściowej, bo pani ma niskie ciśnienie", podczas gdy Marek w tym samym czasie pisał do kogoś wiadomości, chowając telefon pod stołem za każdym razem, kiedy matka wchodziła do salonu. Zauważyła to w niedzielny obiad — telefon, ekran gasnący błyskawicznie, syn odwracający wzrok.
Zebrała się w środę. Zamknęła cukiernię wcześniej, zostawiła kartkę na drzwiach: „Z powodów rodzinnych — zamknięte do 15:00", i pojechała do mieszkania Marka i Ewy na Krzeczowskiej, kiedy wiedziała, że syn jest jeszcze w pracy w tartaku pod Brzeskiem.
Ewa otworzyła drzwi w fartuchu, z mąką na policzku, bo akurat robiła pierogi z jagodami na kolację.
— Mamo Halinko, coś się stało? Antek jest u sąsiadki, mam chwilę.
Halina usiadła przy kuchennym stole, tym samym, który kiedyś pomagała wybierać w sklepie meblowym w Tarnowie, i długo patrzyła na miskę z farszem, zanim znalazła słowa.
— Widziałam Marka w cukierni. Z kobietą. Nie po raz pierwszy chyba, sądząc po tym, jak się zachowywali.
Ewa nie upuściła nic, nie krzyknęła. Usiadła naprzeciwko, otarła ręce w fartuch i przez chwilę patrzyła na mąkę pod paznokciami, jakby to było najważniejsze na świecie.
— Wiem — powiedziała cicho. — Znalazłam wiadomości trzy miesiące temu. Nie mówiłam pani, bo… bo to pani syn, a ja nie chciałam pani stawiać między nami.
Halina poczuła, że nogi robią się jej ciężkie jak worki z mąką.
— Trzy miesiące. I nic mi nie powiedziałaś.
— A co miałam powiedzieć? Że pani syn ma kogoś w Krakowie, pracownicę z biura księgowego przy tartaku? Że płaci jej rachunki za wynajem kawalerki na Podgórzu, bo widziałam przelewy? — głos Ewy zadrżał pierwszy raz. — Zbierałam dowody. Nie dla zemsty. Dla Antka. Żeby mieć na co się powołać u prawnika.
Okazało się, że Ewa już od dwóch miesięcy chodziła po cichu do kancelarii na ulicy Bracką w Bochni, do adwokatki, która specjalizowała się w sprawach rozwodowych i podziale majątku. Zebrała wyciągi bankowe, zrzuty ekranu, nawet nagranie rozmowy telefonicznej, kiedy Marek myślał, że żona śpi.
— Czekałam tylko, aż będę gotowa — powiedziała Ewa. — Bo on ma na koncie firmowym pieniądze z tartaku, które są w połowie moje z tytułu wspólnoty majątkowej, a on już próbował przepisać udziały na brata, żeby nie dostałam nic przy rozwodzie.
Halina siedziała i milczała, ale to było inne milczenie niż wcześniej — nie z tchórzostwa, tylko z szacunku dla kobiety, która radziła sobie sama, cierpliwiej i mądrzej, niż ona sama by potrafiła.
— Pomogę ci — powiedziała w końcu Halina. — Znam mieszkanie po cioci na Solnej, puste od roku. Możesz się tam przenieść z Antkiem, kiedy będziesz gotowa, za friko, dopóki się nie ułożysz.
Rozwód trwał osiem miesięcy. W sądzie rejonowym w Bochni sędzia przyznał Ewie mieszkanie na Krzeczowskiej i połowę udziałów w firmie ojca — sto dwadzieścia tysięcy złotych wyceny, którą Marek próbował ukryć przez fikcyjne przepisanie na brata, ale adwokatka miała dowody z wyciągów i sąd uznał transakcję za pozorną. Marek stracił połowę firmy, mieszkanie i, jak się okazało, także tę kobietę w czerwonym płaszczu, która zniknęła, gdy przestał płacić za kawalerkę na Podgórzu.
Halina nadal prowadzi cukiernię przy rynku. W każdą niedzielę Ewa przychodzi z Antkiem, teraz już nie z torebką rogalików kupionych po drodze, tylko z własnoręcznie upieczonymi, bo Halina w końcu nauczyła ją przepisu na drożdżowe ciasto, który trzymała dla siebie od trzydziestu lat. Marek dzwoni czasem do matki, zwykle wieczorem, kiedy wie, że Ewy nie będzie przy telefonie. Halina odbiera, rozmawia krótko o pogodzie i o tym, czy pamięta zapłacić ratę alimentów, po czym odkłada telefon obok tacy ze świeżymi pączkami i wraca do lady, gdzie czeka na nią kolejka klientów i Antek z nosem przyklejonym do szyby gabloty.
