Mam na imię Kuba i od czternastu miesięcy poruszam się na wózku. Pijany kierowca wjechał we mnie trzysta metrów od bloku, wracałem z nocnej zmiany w sortowni pod Krakowem. Pamiętam tylko huk, potem sufit karetki i głos ratownika, który powtarzał, żebym nie zasypiał.
Operacja istnieje. Eksperymentalna, w klinice w Hanowerze. Kosztuje trzysta czterdzieści tysięcy złotych. Nie mamy takich pieniędzy, ale moja matka je ma. Regina od początku nie znosiła Anki. Od pierwszej niedzieli, kiedy przywiozłem ją na obiad, mówiła przy zupie, że Anka „nie pasuje do naszej rodziny", że za głośno się śmieje, że zbyt zwyczajnie pachnie jej kuchnia. Anka nauczyła się to ignorować. Ja też. Do zeszłej soboty.
Matka weszła bez pukania. Położyła torebkę na stole, obok miski z jabłkami, i nawet nie zerknęła w stronę Anki, która stała przy zlewie z mokrą ścierką w dłoni.
— Trzysta czterdzieści tysięcy — powiedziała i przesunęła w moją stronę kopertę. — Jutro rano zlecam przelew.
Nie ruszyłem koperty. Anka odwróciła się powoli, ścierka owinęła się jej wokół palców.
— Jaki jest warunek? — zapytałem.
Matka w końcu się uśmiechnęła. Ten uśmiech zawsze wyglądał jak zaciśnięty suwak.
— Rozwodzisz się z nią. Czysto. Bez alimentów, bez wspólnego majątku. Potem zaczynasz od nowa, z kimś, kto do ciebie pasuje.
Anka nie odezwała się ani słowem. Czekała, aż odmówię. A ja powiedziałem:
— Dobrze, mamo. Zrobię to.
Ścierka z cichym plaśnięciem wylądowała na podłodze. Anka wyszła do pokoju, a ja słyszałem, jak trzeci raz z rzędu poprawia tę samą firankę w oknie, bo nie wiedziała, co zrobić z rękami.
W nocy nie spałem. Anka też nie. Leżała obok, oddychała płytko, a między nami leżał ten cholerny wózek, oparty o łóżko jak zimna przegroda. Rano matka dzwoniła już do ciotek. Słyszałem jej głos z głośnika telefonu, kiedy Anka niosła mi herbatę: „W końcu robię z jego życiem porządek".
Przez następny tydzień matka wpadała codziennie, czasem dwa razy dziennie, zawsze bez zapowiedzi. Za trzecim razem Anka zamontowała w kinkiecie nad kuchennym stołem małą kamerę. Powiedziała mi o tym dopiero po wszystkim, kiedy pokazywała nagrania na laptopie, jedno po drugim, jak dowody, które sama sobie z trudem wierzyła, że nagrała.
Poprosiłem matkę, żeby przyszła jeszcze raz.
— Podpiszę wszystko — powiedziałem. — Ale najpierw muszę załatwić jedną drobną rzecz.
Zaśmiała się, krótko i sucho.
— Oczywiście, synku. Wszystko, co zechcesz.
— Chcę, żebyś była obecna przy rozprawie.
Zgodziła się od razu. Zdążyła nawet powiedzieć, że to dobrze, bo zobaczy, jak należy kończyć nieudane małżeństwa. Anka nic nie powiedziała. Stała przy oknie i liczyła gołębie na parapecie — raz wyszło jej sześć, chwilę potem siedem, jakby to miało jakiekolwiek znaczenie.
Sąd rejonowy przy ulicy Przy Rondzie. Czwartek, ósma czterdzieści. Matka w granatowym kostiumie, z torebką pod pachą, weszła na salę jak do własnego gabinetu. Usiadła w pierwszym rzędzie, wyprostowana, z tym swoim uśmiechem suwaka. Była pewna, że wygrała.
Adwokat Anki, młody chłopak w rozpiętej marynarce, rozłożył papiery. Sędzia, kobieta po pięćdziesiątce, spojrzała znad okularów i zapytała, czy wnioskujemy o rozwód za porozumieniem stron.
— Nie — powiedziałem. — Wysoki Sądzie, zanim zaczniemy, moja matka musi coś zobaczyć.
Matka zmarszczyła brwi. Adwokat Anki podał sędziemu teczkę, a ja wyjąłem z kieszeni marynarki pendrive. Tego dnia pierwszy raz od dawna siedziałem na sali sądowej bez wózka, bo Anka pomogła mi wsiąść na ławkę, a wózek został na korytarzu, pod oknem, obok kaloryfera.
Sędzia podłączyła pendrive do laptopa. Na ekranie pojawiło się nagranie z jednej z wizyt matki sprzed dziesięciu dni — innej niż ta pierwsza rozmowa przy zupie, ale w tej samej kuchni, przy tym samym stole.
Na nagraniu był dźwięk. Matka mówiła:
— Trzysta czterdzieści tysięcy, ale dopiero po rozwodzie. Najpierw podpisze papiery, potem ja przelewam. I żadnych wspólnych kont, żadnych wizyt w szpitalu. Ona ma zniknąć.
A potem, po chwili:
— A jak się nie zgodzi, to powiem mu, że to ona proponowała rozwód, a ja tylko pomagam. Kuba i tak mi uwierzy. Zawsze wierzył tylko mnie.
Na sali zapadła absolutna cisza. Matka otworzyła usta, ale nie wydobył się z nich żaden dźwięk. Sędzia zdjęła okulary i spojrzała na nią.
— Rozumiem, że to pani głos?
To nie było pytanie. Matka wstała, gwałtownie, przewracając torebkę. Z torebki wysypały się monety i potoczyły po posadzce między ławkami. Nikt się nie ruszył, żeby je pozbierać.
— To… to jest nagranie bez mojej zgody! — wydusiła.
— Zgoda nie jest wymagana, jeśli nagranie dokumentuje próbę wywarcia bezprawnego nacisku — powiedział spokojnie adwokat Anki. — A to, co przed chwilą usłyszeliśmy, to usiłowanie zmuszenia do rozwodu pod groźbą wstrzymania zapłaty za leczenie. Artykuł sto dziewięćdziesiąty jeden kodeksu karnego.
Matka zbladła, nie dramatycznie, tylko tak, jakby w jednej chwili z jej twarzy spuszczono całą krew do nóg.
Sędzia odroczyła rozprawę i zaleciła złożenie zawiadomienia do prokuratury. Powiedziała też, że sprawa o rozwód może zostać zawieszona do czasu wyjaśnienia okoliczności, a wniosek matki o ubezwłasnowolnienie — bo okazało się, że złożyła taki wniosek tydzień przed rozprawą, twierdząc, że nie jestem zdolny do samodzielnego podejmowania decyzji — zostanie oddalony jako oczywiście bezzasadny.
Nie rozwiodłem się z Anką. Sprawa karna przeciwko kierowcy, który mnie potrącił, skończyła się dwa miesiące później wyrokiem i odszkodowaniem od jego ubezpieczyciela — kwotą, jakiej nikt się nie spodziewał, bo winny miał polisę OC z wysoką sumą gwarancyjną. Do tego bank, widząc już zasądzone odszkodowanie jako zabezpieczenie, zgodził się na kredyt, którego pół roku wcześniej nikt by nam nie dał. Operację zaplanowano na marzec.
Matka dzwoni codziennie. Nie odbieram. Anka odebrała raz, w mojej obecności, i powiedziała do słuchawki:
— Koperta jest w komodzie, w przedpokoju. Może ją pani zabrać. Klucze zmieniliśmy.
Potem odłożyła telefon na parapet, obok gołębich piór, które zbierała tam od tygodni w słoiku po dżemie, i nalała nam obojgu herbaty. Usiadła na parapecie, z kolanami podciągniętymi pod brodę, i powiedziała, że w marcu, jak już wrócę z Hanoweru, to ona nauczy mnie tańczyć na nowo, choćby to miało trwać rok.
