Na elf jaar alleen wonen vond ik eindelijk de moed om een vrouw toe te laten die net zo gewend leek aan eenzaamheid als ik. Na enkele weken begon ik echter vreemde dingen op te merken.
Uiteindelijk begreep ik dat ik zelf het vreemde element was.
Ik ben vierenvijftig en woon alleen in een klein appartement in Eindhoven. Mijn eenzaamheid begon niet met één dramatisch besluit. Eerst was er de moeizame scheiding van Marleen. Daarna kwamen de jaren waarin ik geen behoefte aan een nieuwe relatie had. Vervolgens werd alleen zijn gewoon.
Gewoontes zijn soms gevaarlijker dan verdriet. Verdriet doet pijn. Een gewoonte voelt normaal, zelfs wanneer ze je leven kleiner maakt.
Ik werk als technisch medewerker in een ziekenhuis. Om zes uur sta ik op. Koffie, nieuws, werk, boodschappen, een eenvoudige maaltijd en rond half elf naar bed.
Elf jaar lang bijna hetzelfde schema.
Ik was niet ongelukkig. Toch was er altijd een zacht gevoel van leegte. Zoals een kraan die in een andere kamer druppelt. Je hoort het uiteindelijk niet meer, maar het blijft bestaan.
Ik ontmoette Karin tijdens een fotografiecursus in het buurthuis. Ze was eenenvijftig, werkte bij een accountantskantoor en was al enkele jaren gescheiden.
Na de eerste les bleven we allebei achter omdat we dezelfde instelling op onze camera niet begrepen.
Die avond lachte ik meer dan in maanden.
We dronken koffie. Daarna opnieuw. In de derde week vroeg ik haar mee naar de bioscoop.
Ze kwam aan in een groene jas en glimlachte al van een afstand.
De eerste weken waren goed.
Daarna begon ik ieder klein detail te analyseren.
Wanneer ze een bericht stuurde en ik niet onmiddellijk kon antwoorden, voelde ik onrust. Wanneer ze vijf minuten te laat kwam, dacht ik dat ze misschien niet meer wilde. Wanneer ze één dag niet als eerste contact zocht, zag ik dat als een teken dat haar interesse afnam.
Op een middag stuurde ze een spraakbericht.
— Ik heb deze week veel werk. Misschien kunnen we elkaar pas vrijdag zien.
Een volledig normaal bericht.
Toch zat ik tien minuten met mijn telefoon in mijn hand. De rest van de dag vroeg ik me af waarom donderdag niet kon. Had ze andere plannen? Was er iemand anders?
Tijdens ons volgende etentje voelde ik me gespannen. Ik interpreteerde haar woorden en gezichtsuitdrukkingen.
— Gaat het goed? — vroeg Karin.
— Druk op het werk, — loog ik.
Mijn vriendin Saskia vertelde me de waarheid.
— Je bent elf jaar alleen geweest. Je hebt geleerd dat alleen zijn veilig is. Nu ervaar je nabijheid als een risico.
— Ik ben niet bang.
— Je beschouwt een normale afspraakwijziging als een mogelijk afscheid. Dat is angst.
Ze had gelijk.
De eenzaamheid had me onafhankelijk gemaakt, maar ook geleerd dat ik niemand nodig mocht hebben.
Ik sprak met Karin af.
Ik vertelde haar dat zij niets verkeerd had gedaan. Dat ik in gewone afstand telkens afwijzing zag.
Ze zweeg even.
— Ik was in het begin ook bang.
— Wat deed je daarmee?
— Ik bleef je zien. Dat leek me eerlijker dan verdwijnen.
Het gesprek was ongemakkelijk. We keken vaak naar onze koffie. Toch voelde ik me achteraf lichter.
Ik had iets gezegd waarvoor ik me schaamde en er was niets verschrikkelijks gebeurd.
We zien elkaar nog steeds.
Soms raak ik nog onrustig. Soms zoek ik betekenissen die er niet zijn. Nu herken ik het tenminste.
Mensen kunnen zo gewend raken aan eenzaamheid dat ze vergeten hoe ze iemand moeten binnenlaten.
Maar dat kan veranderen.
Niet door te wachten tot alle angst verdwenen is.
Wel door te leren dat nabijheid niet altijd eindigt in verlies.