Marieke antwoordde niet meteen.
Haar vriendin Saskia begreep haar twijfel niet.
— Je zegt altijd dat hij goed voor je is.
— Dat is hij ook.
— Waar ben je dan bang voor?
Marieke draaide haar koffiekopje rond.
— Voor alles wat vanzelfsprekend wordt zodra ik mijn koffers binnenzet.
Eriks huis was ruim, maar rommelig. Niet vies, wel voortdurend half af. Boodschappen bleven in tassen staan, schone was lag dagenlang op een stoel en Femkes schoolspullen verspreidden zich van de bank tot de trap.
Twee keer per week kwam Eriks moeder, mevrouw De Vries. Ze was vierenzeventig en liep steeds moeilijker, maar ze kookte grote pannen eten, streek overhemden en verschoonde de bedden.
— Erik zegt dat ze het graag doet, — vertelde Marieke.
Saskia trok één wenkbrauw op.
— En wat zegt zijn moeder?
Marieke hoefde niet lang na te denken. Kort daarvoor had ze een gesprek gehoord dat niet voor haar bedoeld was.
Ze was vroeger bij Erik aangekomen en stond nog in de gang toen zijn moeder in de keuken zei:
— Ik houd dit niet meer vol. Zodra Marieke hier woont, moet zij het overnemen.
— Mam, zij heeft ook een baan.
— Dat had ik vroeger ook. Een huis loopt niet vanzelf.
— We zien wel.
— Nee, jij ziet niets. Dat is juist het probleem. Er staat eten in de koelkast en jij denkt dat het daar uit zichzelf verschijnt.
Marieke had verwacht dat Erik zou zeggen dat zij niet kwam om iemand te vervangen. In plaats daarvan vroeg hij alleen of zijn moeder zachter wilde praten.
Later die avond zei Marieke niets. Ze schaamde zich bijna voor haar twijfel. Erik had haar nooit bevolen om voor hem te koken. Hij had haar nooit slecht behandeld.
Maar verwachtingen hoeven niet hardop te worden uitgesproken om toch aanwezig te zijn.
Een week later at ze bij Erik en Femke. Na het hoofdgerecht bracht Femke haar bord naar het aanrecht en zei opeens:
— Papa denkt dat jij straks alles hier gaat regelen.
Erik verslikte zich bijna.
— Dat heb ik nooit zo gezegd.
— Je zei tegen oma dat het makkelijker wordt als Marieke hier woont.
Femke keek naar Marieke.
— Ik vind je aardig, hoor. Maar ik wil niet dat je daarna boos op mij wordt omdat ik mijn spullen laat liggen.
De eerlijkheid van het meisje maakte meer duidelijk dan alle gesprekken daarvoor.
— Waarom denk je dat ik boos zou worden? — vroeg Marieke.
Femke haalde haar schouders op.
— Omdat oma dat ook wordt. Zij ruimt eerst alles op en zegt daarna dat niemand haar helpt.
Die avond praatten Marieke en Erik eindelijk echt.
— Ik wil geen vervanging voor mijn moeder, — zei Erik.
— Maar je verwacht wel dat het huishouden vanzelf beter gaat zodra ik er ben.
— We zouden het samen doen.
— Wat betekent samen?
Erik noemde boodschappen doen en af en toe koken. Marieke vroeg naar de was, het schoonmaken, afspraken, maaltijden en de dagelijkse rommel.
— Moeten we dit werkelijk allemaal vastleggen? — vroeg hij vermoeid.
— Nee. Maar als we het niet bespreken, komt het terecht bij degene die het als eerste ziet.
Erik zweeg. Hij wist dat zij gelijk had, maar voelde zich aangevallen. Marieke wist dat hij geen slechte man was, maar kon niet doen alsof goede bedoelingen voldoende waren.
Ook Femke maakte haar onzeker. Het meisje had al een moeder, ook al woonde die ver weg. Marieke wilde geen bevelen geven, maar evenmin elke dag achter haar opruimen.
Daarbij vreesde ze dat hun mooie relatie zou verdwijnen onder gewone dagen. Nu kozen ze bewust voor elkaar. Ze gingen uit eten, fietsten langs de rivier en maakten plannen. In één huis zou Erik misschien op de bank gaan zitten terwijl Marieke ongemerkt het werk van zijn moeder overnam.
Ze had dat leven al eens gehad. Ze wilde het niet opnieuw.
Nog maanden bleven ze samen. Toch verdween de lichtheid. Erik zag haar aarzeling als een afwijzing van zijn gezin. Marieke voelde dat hij haar liefde mat aan haar bereidheid om in zijn bestaande leven te stappen.
Uiteindelijk beëindigden ze de relatie tijdens een stille wandeling langs het water.
— Ik wilde je een thuis aanbieden, — zei Erik.
— Ik weet het. Maar het voelde alsof dat thuis al klaar was en ik alleen nog een functie moest invullen.
Ze omhelsden elkaar voordat ze ieder een andere kant op liepen.
Het jaar daarop verhuisde Daan voor een project naar Maastricht. Marieke hielp hem met dozen uitpakken. In het appartementencomplex ontmoette ze Thomas, een negenveertigjarige docent die op dezelfde verdieping woonde.
Hij kwam een gereedschapskist brengen en bleef uiteindelijk helpen met het ophangen van lampen. Toen Daan eten wilde bestellen, bond Thomas een theedoek om zijn middel.
— Bestellen kan morgen. Vandaag maak ik soep. Jullie hebben al genoeg dozen gezien.
Later ontdekte Marieke dat Thomas zelfstandig woonde, kookte, schoonmaakte en zijn eigen afspraken onthield. Niet omdat hij bijzonder was, maar omdat hij zijn leven als zijn eigen verantwoordelijkheid zag.
Hun relatie begon op afstand. Ze reisden om de beurt. Thomas kwam even vaak naar haar toe als zij naar hem. Toen samenwonen ter sprake kwam, stelde hij voor om eerst alle praktische zaken te bespreken.
— Romantiek is prachtig, — zei hij. — Maar iemand moet nog steeds de vuilnis buitenzetten. En dat hoeft niet altijd dezelfde persoon te zijn.
Marieke lachte, maar haar ogen werden vochtig.
Ze trouwden later in een oude kas vol planten. Als symbool kochten ze samen een lege houten kast. Geen erfstuk van hem, geen meubel van haar. Tijdens het feest zetten ze er allebei één voorwerp in: Marieke een boek, Thomas een kleine kom.
— De rest vullen we samen, — zei hij.
Erik vond uiteindelijk eveneens een nieuwe partner. Zij wilde graag in zijn huis wonen, hield van een druk gezinsleven en maakte vanaf het begin duidelijke afspraken met hem en Femke. Zijn moeder hoefde niet langer alles te dragen.
Marieke begreep toen dat liefde niet altijd mislukt omdat mensen elkaar tekortdoen. Soms willen ze eenvoudigweg een ander soort dagelijks leven.
Je kunt iemand jarenlang vlakbij ontmoeten en toch niet bij hem thuishoren. En soms moet je naar de andere kant van het land reizen om iemand te vinden die geen plek voor je heeft klaargezet, maar ruimte met je wil maken.
Wat zouden jullie in Mariekes situatie hebben gedaan?