Vier jaar verdroeg ze grappen van haar partner over de overgang. Eén opmerking midden in de nacht was genoeg om hem buiten te zetten

Marja stond om drie uur ’s nachts in de keuken. Haar nachthemd was doorweekt, haar nek klam en haar hartslag onrustig.

Ze opende het raam.

Kees kwam binnen met zijn telefoon in zijn hand.

— Alweer zo’n tropische aanval? — vroeg hij. — Misschien moet ik je op het balkon zetten. Dan koel je af en kan ik slapen.

Marja keek hem aan.

— Pak je spullen.

— Wat?

— Morgenochtend woon je hier niet meer.

Kees lachte onzeker.

— Doe normaal. Het zijn je hormonen.

Daarmee verdween haar laatste twijfel.

Marja was zesenvijftig. Ze kende Kees vijf jaar en woonde vier jaar met hem samen.

Ze hadden elkaar ontmoet op een buurtfeest. Hij was charmant, praatte gemakkelijk en liet haar na jaren alleen wonen weer voelen dat iemand naar haar keek.

Kees huurde destijds een kleine kamer. Na een halfjaar zei hij dat de eigenaar ging verbouwen. Hij trok tijdelijk bij Marja in.

Tijdelijk werd permanent.

Het appartement was van haar. Zij betaalde de hypotheek, verzekeringen en meeste boodschappen. Kees maakte af en toe geld over, maar vond dat geliefden niet alles moesten bijhouden.

In het begin maakte dat haar niet uit.

Ze genoten van samen koken, wandelen en televisie kijken. Marja vond het prettig om iemand naast zich te hebben.

Toen begon de overgang.

Eerst werd haar menstruatie onregelmatig. Daarna kwamen slapeloze nachten, stemmingswisselingen en opvliegers.

De huisarts legde uit wat er gebeurde.

Marja vertelde het aan Kees.

— Dus je gaat nu officieel in de winter van je leven? — grapte hij.

Ze zei dat ze dat niet leuk vond.

Hij kuste haar voorhoofd.

— Je moet er niet zo zwaar aan tillen.

Maar hij bleef doorgaan.

Als Marja het raam opende, noemde hij haar „de klimaatinstallatie“. Wanneer ze moe was, vroeg hij of haar „vrouwelijke batterij“ leeg was. Bij vrienden vertelde hij dat hun slaapkamer ’s nachts een sauna werd.

Marja lachte soms mee om ongemak te vermijden.

Thuis vroeg ze hem meerdere keren te stoppen.

— Waarom? — zei Kees. — Het is toch normaal? Jij maakt er zelf iets gênants van.

Daarna begon ze haar klachten te verbergen.

Ze verschoonde haar kleding stilletjes. Ze kocht deodorant en koelmatten zonder erover te praten. Wanneer ze slecht sliep, stond ze eerder op zodat hij niet kon zeggen dat ze chagrijnig was.

Kees merkte haar inspanning niet op. Hij merkte alleen wanneer zij minder beschikbaar was voor hem.

— Vroeger was je gezelliger, — zei hij.

Toen Marja geen zin had in intimiteit, vroeg hij:

— Is de winkel definitief gesloten?

Ze sliep die nacht in de logeerkamer.

De volgende ochtend deed hij alsof er niets was gebeurd.

Nu stond hij opnieuw in haar keuken en schreef haar grens toe aan hormonen.

— Dit huis is van mij, — zei Marja. — Ik heb je vier jaar gevraagd om respect. Jij deed alsof mijn pijn materiaal voor cabaret was.

— Je gooit een relatie weg om een grap.

— Nee. Ik beëindig een relatie waarin alleen jij bepaalt wat grappig is.

Kees werd boos.

Hij herinnerde haar eraan dat hij de schuur had opgeruimd, haar auto naar de garage had gebracht en mee was gegaan naar familiefeestjes.

— Denk je dat je op jouw leeftijd zomaar iemand anders vindt?

Die zin deed pijn. Niet omdat ze hem geloofde, maar omdat hij eindelijk hardop zei wat onder zijn grappen had gelegen.

Hij dacht dat zij dankbaar moest zijn dat een man bij haar bleef.

— Misschien vind ik niemand, — antwoordde Marja. — Maar dan woont er tenminste niemand meer die mij dagelijks vertelt dat ik blij moet zijn met minder respect.

Kees pakte een tas en vertrok naar een vriend. Hij verwachtte terug te komen.

Marja liet de volgende ochtend de cilinder vervangen. Ze zette zijn dozen in de berging en stuurde één bericht:

„Maak een afspraak om je spullen te halen.“

Hij belde tientallen keren.

Ze nam één keer op.

— Je kunt me niet zomaar dakloos maken.

— Je hebt inkomen en vrienden. Mijn huis was nooit jouw eigendom.

— Ik dacht dat we samen waren.

— Samen betekent niet dat één persoon onderdak biedt en de ander spot levert.

Na zijn vertrek werd het stil.

Marja miste soms de gewone dingen: twee mokken op tafel, iemand die vroeg wat er op televisie kwam, het geluid van een sleutel.

Maar ze miste hem niet wanneer ze ’s nachts zwetend wakker werd.

Ze kocht luchtig beddengoed, zette een ventilator neer en maakte opnieuw een afspraak met de huisarts. Ze kreeg betere informatie en vond een behandeling die een deel van de klachten verminderde.

Ook begon ze met twee vriendinnen wekelijks te wandelen.

Toen ze vertelde waarom Kees was vertrokken, zei één vriendin:

— Mijn man doet precies hetzelfde.

Marja antwoordde:

— Dan is het misschien tijd dat hij hoort dat jouw lichaam geen grap is.

Kees stuurde maanden later een excuus.

„Ik begreep niet hoe serieus het was.“

Marja schreef terug:

„Je hoefde de overgang niet te begrijpen. Je hoefde alleen mij serieus te nemen.“

Een jaar later voelde ze zich niet jonger. Dat hoefde ook niet.

Haar lichaam veranderde. Soms was ze uitgeput en soms voelde ze zich sterker dan ooit.

De overgang had haar niet onredelijk gemaakt.