De zaterdag was begonnen zoals ik me die al weken had voorgesteld. Geen wekker, geen vergaderingen, geen gejakker. Ik werd wakker van het ochtendlicht dat schuin over de Oudegracht gleed en als warme stroop door de hoge ramen van ons appartement naar binnen dreef. Beneden ratelde een bakfiets over de kinderkopjes, verder was het opvallend rustig. Ik rekte me uit als een kat en liep op blote voeten naar de keuken, waar de geur van versgemalen koffiebonen hing. Bram zat al aan de smalle eettafel. Hij doopte een croissantje in zijn cappuccino en keek naar een ochtendshow op zijn tablet. De zaterdageditie van de krant lag nog ongeopend naast hem. Mijn boek — een dikke roman die ik al drie weken vergeefs probeerde te openen — lag verlokkelijk op het aanrecht. Vandaag zou het gebeuren. Vandaag was helemaal van mij.
Bram veegde een kruimel van zijn mondhoek en zei, op de toon van iemand die het weerbericht voorleest: ‘O ja, Ilse komt de jongens over een uurtje brengen. Ze heeft via via een spoedplekje in die sauna in Scheveningen weten te bemachtigen. Ze is helemaal op, die arme schat. Wij passen wel even op, hè?’
De woorden bleven even in de lucht hangen. Ik liet mijn lepel in het koffiekopje zakken, het porselein tikte tegen het schoteltje. Een scherp geluid in de ochtendkalmte. ‘Nee.’
Bram keek op van zijn scherm, de croissant zweefde halverwege zijn mond. ‘Hoezo nee?’
‘Precies zoals ik het zeg. Nee. Vandaag komen die kinderen hier niet binnen.’
Hij fronste alsof ik hem zojuist in een onbekende taal had toegesproken. ‘Maar het is al geregeld. Ilse rekent op ons. Het is maar voor een paar uurtjes.’
‘Geregeld,’ herhaalde ik en ik hoorde zelf hoe strak mijn stem klonk. ‘Jíj hebt het geregeld. Zonder mij. Zoals altijd. Je zus belt, jij zegt ja, en ik mag het als een meubelstuk ondergaan.’
Bram legde de croissant neer. Zijn verbazing begon te kantelen naar lichte irritatie. ‘Wat is nou het probleem? Het is familie. We zijn er toch voor elkaar? Drie jongens, die vermaken zich heus wel. Ze spelen een beetje, het stelt niks voor.’
Een korte, droge lach ontsnapte me. ‘Niks voor? Heb je de laatste keer alweer verdrongen? Toen Tijs de Delfts blauwe vaas van mijn oma van de kast stootte en we nog steeds naar de lijmresten kijken? Toen Jesse met een beker yoghurt over de bank rende en we de bekleding hebben moeten laten reinigen voor honderdtwintig euro? En de herrie, Bram. De niet-aflatende, muren-doorborende herrie waar ik een hele zondag hoofdpijn van had. Dat zijn geen rustige spelletjes, dat is een binnenstormende wervelwind. En dat nu, op mijn enige vrije dag in vier weken.’
Hij staarde me aan. Er gleed iets van gekrenkte onschuld over zijn gezicht. ‘Het is mijn zus. Ik kan haar nu toch niet laten vallen?’
‘Jawel. Dat kun je wel. En dat ga je ook doen. Omdat ik hier ook woon. Omdat mijn mening telt, of dat zou moeten.’ Ik zette mijn kopje met een plof neer. ‘Help haar gerust, maar dan op een moment dat we het samen bespreken en niet als een mededeling vijf minuten voor tijd.’
Bram stond op, zijn stoel schraapte over de houten vloer. Hij was duidelijk niet gewend aan tegenspraak. Niet van mij. Maandenlang had ik de weekenddiensten als gratis crèche stilletjes ondergaan. Mijn plotselinge vastberadenheid haalde hem uit zijn comfortabele script. ‘Dit is echt nergens voor nodig. Je overdrijft. Ilse heeft ook gewoon even rust nodig.’
‘Ilse heeft een man. Die kan ook een dag vrij nemen om zijn eigen kinderen te zien. Ik ben haar nanny niet.’
Hij deed zijn mond open om iets terug te kaatsen, maar op dat moment sneed een schelle deurbel door de ruimte. Het klonk niet als een verzoek, maar als een aankondiging. Bram liep naar de gang. ‘Daar zijn ze. Toe nou, doe niet moeilijk.’
Ik hoorde de voordeur klikken, Ilses hoge stem fladderde de portiektrap op, en meteen golfde het lawaai naar binnen: gerend, geschreeuw, een speelgoedauto die ergens tegen een muur knalde. Ik stapte de gang in en zag het tafereel. Ilse stond al half op de overloop, gehuld in een kreukvrij linnen jurkje, het haar in zo’n losse wrong, een tas van de spa bungelend aan haar arm. Ze rook naar parfum dat nog geen minuut oud was. Achter haar krioelden de drie jongens. Tijs, acht, hing halverwege de trapleuning. Jesse, zes, bonkte met een plastic auto op de deur van de onderburen. Lien, vier, stond in het midden van de vloermat en krijste monotoon.
Ilse straalde. ‘Jongens, gedraag je! Ik ben over een uur of vier terug, fijn dat jullie dit even willen doen, je bent een schat Bram!’ Ze wuifde en zette al een stap richting het trappenhuis.
‘Wacht.’ Mijn stem sneed door het kabaal. Ilse bleef staan, haar hand al op de trapleuning. ‘De kinderen kunnen niet blijven. Ik heb nee gezegd. Bram heeft niets met mij overlegd.’
Haar glimlach trok wit weg. ‘Pardon? Dat meen je niet. Ik heb een afspraak, Bram zei dat het kon.’ Ze keek naar Bram, die zijn handen ophief alsof hij een bal wilde vangen. ‘Bram?’
‘Het komt wel goed, ik regel het.’ Hij gebaarde geruststellend naar Ilse, toen naar mij: ‘Doe nou niet zo moeilijk. Het is maar een paar uur.’
‘Nee.’ Ik stapte naar de kapstok en griste mijn regenjas van de haak. ‘Jij wilde oppassen, jij doet het. Ik ben geen oppas. Wegwezen, Ilse. Nu.’
Ilse’s gezicht betrok. ‘Je bent ongelooflijk! Jezus, wat een egoïsme. Ik heb dit al weken gepland, en jij verpest het gewoon. Bram, zeg er iets van!’ Haar stem sloeg over, de kinderen hielden hun mond. Lien begon te huilen.
Bram staarde van Ilse naar mij, zijn mond bewoog geluidloos. Ik trok de deur van het portiek open. ‘Het is al verpest, Ilse. Door jullie twee. Ik ga.’
Zonder om te kijken liep ik de trappen af, de zoete herfstlucht in. Achter me schreeuwde Ilse iets over een verwend nest, Bram stamelde dat hij het zou uitleggen. De deur viel in het slot.
Buiten was Utrecht net wakker. De gracht lag er spiegelglad bij, een paar roeiboten dreven loom voorbij. Mijn benen brachten me naar het kleine café op de hoek van de Lange Nieuwstraat. Binnen was het warm en rook het naar koffie. Ik bestelde een cappuccino met havermelk en een warme appeltaart met een toef slagroom. ‘Zes vijftig,’ zei de serveerster, en ik legde een briefje van tien neer. Ik ging bij het raam zitten, het boek ongeopend naast me. Buiten miezerde het. De stoep glom. Ik dacht aan de vorige keer dat ik een zaterdag had verloren: Tijs had een beker limonade over mijn boek gegooid, en ik had alleen maar mijn lippen op elkaar geperst en de vaatwasser uitgeruimd. De appeltaart smaakte naar kaneel en iets wrangs. Mijn telefoon trilde. Bram. Ik nam niet op.
Tegen het einde van de middag, toen de lucht betrok en de eerste dikke druppels in de gracht rimpelden, liep ik terug. De regen plensde inmiddels gestaag, een typisch Nederlandse najaarsbui die geen haast heeft. Mijn jas plakte aan mijn schouders toen ik de trap naar de derde verdieping op liep. Ik stak de sleutel in het slot en duwde de deur open.
Bram zat aan de keukentafel. Het schaaltje lange vingers stond onaangeroerd. Hij keek op, zijn gezicht stond strak, de sproeten op zijn neus leken donkerder.
‘Ilse is naar huis. Ze was niet blij.’ Zijn stem klonk vlak, alsof hij een lijstje voorlas.
Ik hing mijn jas over een stoel. ‘Dat geloof ik.’
Bram schoof het schaaltje naar me toe. ‘Ze zei dat je een trut bent. En dat ik een loser ben die niet voor zichzelf opkomt.’ Hij zweeg even en zijn vingers tikten op tafel. ‘Misschien heeft ze gelijk.’
Ik ging zitten. ‘En wat vind jij?’
Hij haalde zijn schouders op. ‘Weet ik veel. Ik heb gewoon… nooit doorgehad dat je hier zo mee zat.’ Hij pakte een lange vinger, brak hem in tweeën en legde de helften terug op het schoteltje.
‘Volgende keer ga ik een heel weekend naar Texel,’ zei ik.
Bram keek me aan. Zijn mondhoek bewoog even, en in de gang viel de koelkast aan. Buiten kletterde de regen tegen het raam. De daken van de grachtenpanden glommen in de schemering.
